Reklamlarla insanlar aldatılıyor. Bu sayımızda öncelikle işleyeceğimiz konu peynirler ve sucuklar. Peynir ve sucuk reklamlarında hangi ifadelerle
yanıltıcı bilgiler veriliyor, bunları anlatmaya çalışacağım. Böylece alışverişlerinizde alacağınız ürünle ilgili olarak daha bilinçli bir tüketici davranışı
sergilemenize yardımcı olmaya çalışacağım. Televizyon ve radyo reklamlarında sık sık şu ifadeleri duyarız:
“Kayseri Sucuğu, Cumhuriyet Sucuğu vs...” Böylece insanlara Türkiye’den alıştıkları markalar hatırlatılarak, Türkiye’ye ait bu ürünlere duyulan
özlemle tüketim sömürüsü yapılıyor. Aynı sömürü peynirlerde de yapılıyor. “Erzurum Peyniri” diyorlar mesela... Vatandaş bunu nasıl ayırdedecek?
Bir defa şunu özellikle belirtmeliyim ki, Türkiye’den hiçbir et ve süt ürünü Avrupa’ya giremez. Almanya, Hollanda, Danimarka farketmez.
Avrupa Birliği ülkeleri Türk et ve süt ürünlerinde bakteri olduğunu iddia ediyorlar ve bu nedenle de hiçbir et ve süt ürününü Türkiye’den Avrupa
ülkelerine sokmuyorlar.
Gümrük vergisi ne kadar olursa olsun, bunu ödeseniz de bu ürünlerin Türkiye’den AB ülkelerine girişine izin verilmiyor. Bir şekilde Türkiye’de üretilmiş et veya süt ürününü Avrupa’nın herhangi bir ülkesinde görürseniz, bu kaçak yollardan ülkeye sokulmuş demektir. Hal böyle olunca, Erzincan Peyniri,
Kayseri Sucuğu, Afyon Cumhuriyet Sucuğu diye reklam yapmak vatandaşı sanki bu ürünler Erzincan’dan, Kayseri’den, Afyon’dan getiriliyormuş
gibi bir duyguya sevkettiği için yanıltıcı oluyor. Kayseri usulü, Erzincan usulü ya da Afyon usulü sucuk ya da peynir dense daha doğru olur, ancak bu yapılmıyor ve vatandaş bir nostalji havası ile o ürünü satın alıyor.
Şu kesinlikle bilinmelidir ki, Türk usulü üretilen et ve süt ürünleri Almanya, Belçika ve Danimarka yoğunluklu olmak üzere Avrupa ülklerinde üretiliyor.
Hiçbirisi Türkiye’den gelmiyor.
Bir diğer konu da bu ürünleri satın alırken dikkat edilmesi gereken ürünün fiyatlandırılması konusu. Yine sucuktan başlarsak; sucuklar et, tavuk ya da hindiden yapılıyor. Fiyat değişiklikleri ise sucuğun içinde bulunan yağ oranından kaynaklanıyor. Yağ oranı az olursa bu demektir ki et oranı fazla, bu nedenle o sucuk pahalı oluyor. Yağ oranı fazla olursa da et oranı az olduğu için daha ucuz oluyor. Bunların arasındaki fark bu. Mesela EgeTürk pahalı bir sucuk, Efepaşa ise ucuz. Aslında ikisi de EgeTürk’ün ürettiği sucuklar. Efepaşa EgeTürk’ün daha ucuz sucuk satın alan müşteriye hitap etmek üzere ürettiği bir üründür. Aynı tesislerde üretiliyor sonuçta.
Peynirde de durum yine aynı. Peynirde de fiyatın ucuzluğunu ya da pahalılığını belirleyen peynirin, sütten ya da süt tozundan üretilmesi. Doğal olarak sütten üretilen peynir pahalı, süt tozundan üretilen ise ucuz oluyor. Zaten bazı peynir markaları reklamlarında ürünlerinin sütten yapıldığını belirtiyor. Tabii bunu belirtmeyenlerin süt tozundan yapıldığını iddia etmiyorum ama tüketici aldığı peynirin sütten mi yoksa süt tozundan mı yapıldığını satınaldığı markete sorabilir. Üzerinden okusunlar diyemiyorum, çünkü öyle karmaşık yazılıyor ki işin içinden çıkmak mümkün değil, ama market yöneticileri kendilerine bilgi verecektir.
Kasım sayısında yeni bir konu ile tekrar görüşmek umuduyla sizlere bilinçli alışverişler diliyorum.
18/11/2008, M.Kemal doğan, Binfikir Gazetesi Ekim 2008 sayısında yayınlanan köşe yazısı
