ÇOCUKTA İNATÇILIK, YALAN VE ÇALMA Bazı anne babalar çocuğun inatçılığından şikayet ederler. İsterler ki çocuk ne denirse hemen yerine getirsin, yapsın.
Bunun imkansız olduğunun bilinmesi gerekir. Sormasına, diretmesine dayanmak gerekir. Çocuk da bir bireydir hakları vardır, gelişirken, değişik davranışlarla bizi sınayacaktır. Sevgimizi, ona olan güvenimizi sınamadan kendisinin çevreyle olan ilişkisini kuramaz. Ne kadar dayanıyoruz, onu ne kadar seviyoruz? Beş yaşında başlar uzun yıllar, yetişkin olduğunda bile bizi dener.
2-7 ve 12 yaşlarında direnme artmaktadır. Özgürlük duygusunun gelişmeye başlaması, güvenin kazanılması direnmeyi yaratır. Ek işler, ek dersler, evde anneye babaya yardım etmek bile istemezler. Çocuğa sabırla yaklaşmalı, ödüllerle övgülerle hareket etmeli. Aşırı isteklerinde olmaz diyerek, diretmesine meydan verilmez. Bütün bunlar çocuğa açıklanarak yapılmalı. Nedenleri söylenmeli.
Çocuğa dayak atmak, vurmak, kötü söz söylemek çözüm değildir. Belki bir süre seçmeli yollar bulmak değerlendirilebilir.
UYGULAMA: Çocuk mutlaka yapması gereken bir şeyi yapmıyor ve dinlemiyorsa anne baba ne yapacağını bilemez. Çocuk aşırı tepki gösteriyor, ağlayıp kendini yerlere atıyorsa; odasına düşünmeye götürülebilir. O anda odasının bulunmadığı bir mekandaysanız, çocuğun daha önce girip çıktığı bir oda seçilerek düşünmeye bırakılır.
“ Burada düşün” denilebilir. Çocuktan bütün bir olayı düşünmesi istenebilir, ama yaşına göre kocaman bir olayı bir anda düşünemeyeceği göz önüne alınmalı. Çok kısa bir şekilde odada bir kez daha ondan neler beklendiği, nedenleriyle beraber anlatılır. Ağlıyor olsa bile kulağının duyabileceği bir yakınlıkta, ama kızgın olmayan bir sesle tekrar edilir. Bir arkadaşına vurmuş olabilir, elindeki bir şeyi fırlatmış, atmış olabilir, hırçınlaşmış olabilir.
“ Ne yapman gerektiğine karar verip beni çağır, yine konuşalım” diyebilirsiniz. Genelde çok yararlı olur. Bir süre sonra susar ya yanınıza gelir, ya
sizi çağırır, ya başka bir aile büyüğünü ister. Kimi istediyse, o gitmeli. Giden kişi çocuğa sizi destekleyerek yaklaşmalı. Herkes ayni fikirde olmalı.
Ceza odası demek yerine, düşünme odasında olması ona çok daha farklı bir duygu yaşatabilir.
Arzuladığı şeylerden yoksun bırakarak da direnmeleri hafifletilebilir.
Çocuğun direnmelerine sabırla karşılık vermek genelde başarılı olur.
Çocuklar ceza almamak için yalan söylerler. Bazen aile içinde ilgi çekmek için de yalanlar ortaya atabilirler. Çocukların yanında büyükler beyaz yalanlardan da kaçınmalıdır.
Yalan çocuğun bütün kişiliğini etkileyebilir. Hiçbir savunulacak yanı yoktur. Her olayda olduğu gibi ayni düşünceyle hareket edilirse önlenebilir, fazla büyütülmemeli, her şeyin sonu gibi bakılmamalı.
Çocuk diğer çocuklardan yoksul değilse bir şeyi çalmasının ve saklamasının nedeni yine ilgi çekmek içindir.
Bazen de çocuklar diğer çocukların yanında güç gösterisi sergilemek için bazı şeyleri çalarlar.
Bunları etik bulmayıp çocuğun üstüne gitmek, ona hırsızmış gibi davranmak doğru değildir. Çocukta; kırıp dökme, yalan, çalma devam ediyorsa buna bir uzmandan destek almak gerekebilir.
28/11/2011, Filiz Tosyalı