Tarihi 15. yüzyıla dayanan ücretsiz adli yardım (eski adıyla « pro-deo ») en son 31 Aralık 1999’da yürürlüğe giren 23 Kasım 1998 tarihli yasayla bugünkü durumunu almıştır. Bu yasa çerçevesinde, kendi imkanlarıyla avukat tutamayan, veya adli işlemlerini yürütemeyen her vatandaş adli yardım almaya hak kazanmıştır. Adli yardım iki düzeyde yapılmaktadır :
- Birinci düzeyde tamamiyle ücretsiz olup görevli bir hukukçu tarafından adli bilgi, herhangi bir konu veya dosyayla ilgili pratik bilgiler, yönlendirme veya ilgili kurum veya kurumlara başvurma gibi yardımlar yapılmaktadır. Bu ücretsiz yardım-işlemler genellikle her ilde bulunan « Adli Yardım Evi » ( Maison de la Justice – Justitiehuis) bünyesinde yapılmaktadır.
- Ikinci düzeyde yapılan yardımlar adli bilgiler verme veya dava takibi amacıyla Adli Yardım Bürosu (Bureau d’Aide Juridique - Juridische Hulp Dienst) tarafindan kişi için tayin edilen gönüllü avukattır (*). Bu yardım, yardım alan kişinin veya ailenin gelir durumuna göre tamamiyle üctersiz veya kısmi olarak ücretsiz olarak değişmektedir.
Ücretsiz avukat için nasıl ve nereye başvurulmalı:
«Ücretsiz avukat », yani ikinci düzeyde adli yardım için iki şekilde başvuru yapılmaktadır :
-Ücretsiz avukat için başvuru yazılı veya direkt olarak Adli Yardım Bürosu’na (AYB) müracaatla yapılmaktadır. AYB, yapılan müracaatın içeriğini, müracaatta bulunan kişinin ikamet adresini, vs. gözönünde bulundurarak bir avukat tayin eder ve gerekli bilgiler müracaatta bulunan kişiye iletilir.
- veya kişi seçtiği, « ücretsiz avukat » olarak çalışmayı kabul eden bir avukata başvurabilir. Bu durumda avukat kendisi Adli Yardım Bürosu’na başvuruda bulunur. Ücretsiz avukatların listesi Adli Yardım Büroları’ndan temin edilebilinir.
Ücretsiz avukata kimler başvurabilir ve gerekli şartlar:
- Yalnız yaşayan aylık net 750 Avro’nun altında geliri olanlar: Bu durumda kişiden aile toplum kağıdı ve gelir durumuyla ilgili resmi belge istenmektedir
- Yalnız yasayan, yükümlülüğünde bir kişi olup da aylık net 965 ve 1.177 Avro arası geliri olanlar. Bu durumda kişiden aile toplum kağıdı ve gelir durumuyla ilgili resmi belge istenmektedir,
- Aynı çatı altında evli veya ikinci bir kişiyle birlikte yaşayan ve aylık net 965 Avro’dan az geliri olanlar
- Sosyal yardım (CPAS-OCMW) alan kişiler. Resmi belge olarak yardım alınan kurumdan kanıt istenmektedir
- Sakatlık yardımı veya yaşlılık yardımı alan kişiler
- Flaman Bölgesi’nde veya Brüksel bölgesinde sosyal konutlarda ikamet edip de normal ev kirasının yarısını ödeyenler veya Valonya Bölgesi’nde sosyal konutlarda ikamet edip de minimum kira ödeyenler
- Reşit olmayan kişiler (kimlik kartının bilgileri dahilinde)
- Akli dengesi bozuk, ruhsal rahatsızlığı olan ve yeterli geliri olmayan kişiler
- Ve oturum için başvuruda bulunan (regularisation-regularisatie), oturum başvurusu reddedilip yurtdışı edilme durumunda Danıştay’a başvurmak isteyen ve iltica başvurusunda bulunan tüm yabancılar, durumlarını kanıtlayan belge yardımıyla « ücretsiz avukat » isteme hakkına sahiptirler. Bu durumda, Adli Yardım Bürosu’na başvurmadan direkt olarak Yabancılar Yasası konusunda uzman ve ücretsiz avukat olarak çalışmayı kabul eden bir avukata başvurmaları yeterlidir.
Bu tür başvurularda, kişinin geliri olmadığından avukatın yapacağı işlemler tamamiyle ücretsizdir, yani avukatlık ücreti Adalet Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır.
Aksi durumda, yani avukatlar tarafından usülsüzlüğe başvurulduğunda (ücretsiz tayin edilen avukatın sizden para istemesi durumunda) adli merciler aracılığıyla Bölge Baro Başkanlığı’na müracaat edilebilinir.
Kağıtsızlara « af »la ilgili gelişmeler
Bir önceki yazımda belirttiğim gibi, alınan hükümet kararı dahilinde istenilen şartları yerine getiren « kağıtsızlar » 15 Eylül’den itibaren oturum başvurusunda bulunabilmektedir. İlgili kişilere yardım amacıyla birçok belediye bünyesinde (Charleroi, Verviers, Brüksel, … ), sosyal kuruluşlar veya sendikaların da yardımıyla bilgilendirme ve yardım gişeleri kurulmuştur. Daha çok bilgi amaçlı kurulan bu bürolarda aynı zamanda görevli hukukçular veya sosyal danışmanlar tarafından isteyen kişilerin müracaat işlemleri yapılmaktadır.
Ayrıca, istenilen iş kontratı için ( B çalışma karnesi için ) düzenlenecek özel belge 15 Ekim tarihinden itibaren, Içişleri Bakanlığı sitesinden veya ilgili bürolardan ( FOREM, VDAB, Actiris) temin edilebilinir.
(*) Pro-deo- ücretsiz avukat olarak çalışmayı kabul eden avukatların ücretleri Adalat Bakanlığı tarafından ödenmektedir .
02/11/2009, Nihat Dursun
Binfikir gazetesi Ekim 2009 sayısından alınmıştır
