Özel izin veya belirli şartlarabağlı muafiyet dışında, Belçika vatandaşı olmayan tüm yabancıların, Belçika’da çalışmak içinçalışma ruhsatına sahip olmaları gerekmektedir. Ayrıca işverenler de bölge hükümetlerinin vereceği çalışma müsaadesi kapsamında yabancı işçi çalıştırabilmektedir.
1) A modeli çalışma ruhsatı:
A modeli çalışma ruhsatı Belçika’da süresiz çalışma müsaadesi olan, vatandaşlık hakkına sahip her kişinin hak kazandığı çalışma ruhsatıdır. Bu çalışma ruhsatını hak kazanmış çalışanlar için işveren herhangi bir işlem yapmamaktadır.
2) B modeli çalışma ruhsatı:
B modeli çalışma ruhsatı, yabancı uyruklu işçi çalıştırmak amacıyla, işveren tarafından yapılan müracaat sonucu alınır. B modeli çalışma ruhsatı işverenin Belçika’da bulamadığı, özel nitelikler aranan, Belçika’nın “uluslararası özel iş sözleşmesi” imzaladığı ülkelerden (Fas, Türkiye, Tunus, Bulgaristan, Cezayir, ...) getireceği personel için gerekmektedir. Bazı özel durumlarda, örneğin oturum müracaatı (regularisation), çalışma ruhsatı yerine, işverene çalıştırılacak kişi için “geçici çalıştırma müsaadesi” verilir.
B çalışma ruhsatına başvuru, ilk olarak yetkili kurumlara (FOREM, ORBEM, VDAB, Arbeitsamt) müracaat formu doldurularak yapılır. Bu müracaat yetkili kurumlar tarafından Bölge Bakanlığı’ndaki yabancılar servisine gönderilir. Müracaat, Bölge Hükümeti Çalışma Bakanı’nın onayı sonrası gelecek kişinin vizesi için İçişleri Bakanlığı’na sunulur (9 Haziran 1999 tarihli ilgili yasa).
Özel durumlar hariç, istenilen personeli çalıştırma müsaadesinin, kişi Belçika’ya gelmeden önce alınması zorunlu kılınmaktadır. B çalışma ruhsatı
sadece istek yapan işverenin işyerine müracaatta belirtilen iş için geçerlidir.
Üç yılla beş yıl çalışma süresinden sonra (bu süre bakanlıklara göre değişmektedir), B modeli çalışma ruhsatı A modeli çalışma ruhsatına dönüşüp kişiye süresiz oturum hakkı tanımaktadır.
3) C modeli çalışma ruhsatı:
C modeli çalışma karnesi, 12 aylık bir geçerliliği olan, her yıl yenilenmesi gereken, maaşlı çalışacak, geçici oturum müsaadesi olan ve çalışma
karnesi olmayan kişilere verilmektedir. Belçika’da eğitim gören yabancı uyruklu öğrenciler (haftada en fazla 20 saat çalışma şartıyla - Eylül 2008 itibariyle sadece oturum izni istenmektedir) ve Belçika’nın ikili sözleşme yaptığı ülkelerden gelen diplomatik görevlilerin eşleri ve 18 yaşından
büyük çocukları da C çalışma ruhsatıyla çalışma hakkına sahiptirler.
Ayrıca Avrupa Birliği vatandaşlarının göçmen statüsündeki eşleri de bu haktan faydalanabilirler.
Örneğin: Fransa’nın Lille şehrinde ikamet eden ve iki yıldan beri Mouscron Sehrinde çalışan bir Fransız vatandaşının kendisiyle birlikte Lille’de ikamet
eden Türk uyruklu eşi, Belçika’da iş bulduğu takdirde C modeli çalışma ruhsatıyla çalışma hakkına sahip olabilmektedir.
Ayrıca, Türk vatandaşı eş Belçika sınırlarında ikamet ettiği takdirde, çalışma ruhsatı olmadan da çalışma hakkına sahip olabilmektedir.
C modeli çalışma karnesine müracaat, direkt olarak bağlı bulunduğunuz belediye sınırlarındaki yetkili kurumlara (FOREM, ORBEM, VDAB, Arbeitsamt)
yapılır. Müracaat, bu kurum tarafından, çalışma ruhsatı vermede yetkili Bölge Çalışma Bakanlığı’nın Yabancılar Servisi’ne iletilir.
İstenilen belgeler:
1. Müracaat gerekçesinin vs. açık bir şekilde belirtildiği müracaat formu.
2. Kişi ile ilgili bilgilerin belirtildiği ve ikamet ettiği belediye tarafından onaylanması gereken “bilgi fişi”.
3. Oturum müsaadesinin arkalı önlü fotokopisi.
4. Özel nedenlere bağlı olarak, bakanlık tarafından verilen geçici oturum belgesi.
5. Eş veya anne babanın Belçika’daki oturum haklarından faydalanarak hak kazanılan geçici oturum belgesi ve öğrenciler için eğitim gördüğü okul
tarafından verilen kayıt belgesi.
2008 Yılında yürürlüğe giren yeni yasa çerçevesinde Belçika, yeni Avrupa Birliği üyesi ülke vatandaşlarına, çalışma karnesine sahip olmak şartıyla,
çalışma müsaadesi vermektedir. İlgili yasa Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Çek Cumhuriyeti ve Çekoslovakya vatandaşlarına1 Mayıs 2004 -
30 Nisan 2009 ve Bulgaristan ile Romanya vatandaşları için de 1 Ocak 2007 - 31 Aralık 2008 tarihleri arası bu hakkı tanımaktadır.
22/12/2008, Nihat Dursun, Binfikir Gazetesi Kasım 2008 köşe yazısı
