Sevgili okurlar, boşanmanın hızla yaygınlaştığı günümüzde önümüzdeki bir kaç sayıyı değişen boşanma yasasına ayırıyoruz. Bu yazı dizisinin ilkinde boşanma ile ilgi bazı verilerle birlikte yasadaki bazı değişiklikleri ele alacağım.
Belçika’da boşanma ile ilgili birkaç rakam:
Belçika’da iki bin altı yılında boşanma sayısının 29.183 olduğu belirtilmektedir. Bu sayı 2005 yılında 30.884 olarak belirtiliyor. Bölgelere göre boşanma oranındaki düşüş Flaman Bölgesinde % 7,7, Walon Bölgesinde %5,8 oranında. Brüksel bölgesine gelince, boşanma sayısı çok az da olsa artmış olup 5 690 dan 5 773’e yükselmiştir.
Diğer taraftan 2006 yılındaki boşanma oranının 2001 – 2005 yıllarındaki boşanma oranına kıyasla daha az olduğu belirtilmektedir.
Boşanmak istiyorsunuz ve kanunun öngördüğü imkanlar.
1. Yeni yasadan önceki durum:
Daha evvel yargı, boşanmak için eşlere resmi olarak üç imkan vermekteydi.
1) İki tarafın rızasıyla boşanma: Eşlerin karşılıklı olarak özellikle çocukların bakımı, nafaka, ortak mal-mülk ve gayrimenkullerin paylaşımı, … konusunda anlaşmaları istenmekteydi. Bu şartla boşanma yeni yasa içerisinde bazı değişikliklerle tekrar kabul edildi.
2) “Nedene dayalı boşanma – halk arasında “ hataya dayalı boşanma”: Yeni yasa tarafından iptal edilen bu boşanma prosedürü boşanmak isteyen taraftan eşinin evliliğin gereklerini yerine getirmediğini ( zina, şiddet uygulama, aşağılayıcı-küfürlü davranış, aile ile ilgili maddi sorumlulukları yerine getirmeme, ...) ispatlaması isteniyordu.
3) İki yıldan fazla ayrı yaşam sonrası boşanma : Eski haliyle iptal edilen bu boşanma prosedüründe eşlerin iki yılı aşkın bir süredir ayrı yaşadıklarının ispatlanması gerekiyordu. Boşanma imkânları bu üç yargılama usulü ile sınırlıydı.
Bu üç yargılama usulüyle sınırlanan boşanma prosedürü, anlaşamazlık durumları farklı da olsa mecburen bu yargılama usulünden birini seçmek zorunda kalıyorlardı.
Örneğin eşler boşanmak istiyor, fakat:
· boşanmak için anlaşmaya varamıyorlar - anlaşmalı boşanma imkânsız;
· iki yılı aşkın bir süredir ayrı yaşamıyorlar - iki yıldan fazla ayrı kalmayınca yasa sonrası boşanma olmuyor;
Boşanmak için tek yol “hataya dayalı” boşanma kalıyor ki bu durumda karşılıklı şikayet veya hata arama, yalan veya gerçek olmayan senaryolara kadar varabiliyordu.
Bu veya benzer durumlarda boşanmayı kolaylaştırmak, hızlandırmak ve boşanma sürecindeki anlaşmazlıkları gidermek amacıyla Yasama Kurulları tarafından boşanma yasasında reformlar yapılmış ve yeni yasa 1 Eylül tarihinden itibaren uygulanmaya başlanmıştır.
Yeni yasa ( 1 Eylül 2007 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 27 Nisan 2007 tarihli yasa)
1 Eylül 2007 tarihinden beri sadece iki boşanma prosedürü vardır:
1) Yeni yasada tekrar işleme konulan iki tarafın rızasıyla boşanma
2) Yeni yasadaki önemli değişiklik “çaresizlik sonucu ayrılma nedeniyle boşanma”
1. İki tarafın rızasıyla boşanma :
Yasayla ilgili yenilikten önce, iki tarafın rızasıyla boşanmada, eşlerin en az 20 yaşında ve en az iki yıldır evli olmaları gerekiyordu. Yeni yasa bu iki şartı kaldırıp, eşlerin istedikleri takdirde anlaşarak boşanmalarını kolaylaştırıyor.
Bu boşanma seklinde temel prensip; boşanacak eşlerin, boşanmak için karşılıklı anlaşmalarının yanında, boşanmanın getireceği tüm sonuç ve sorumlulukları da kabul etmeleridir.
İki tarafın rızasıyla boşanmanın yargılama evreleri bir kaç etap gerektirmektedir.
A. Eşler arasında yapılan anlaşmanın resmi olarak kaleme alınması “boşanma kontratı”:
Boşanmaya karar veren eşlerin anlaşarak boşandıklarına ve boşanmayla ilgili tüm sorunların çözümlü olarak yazıldığı sözleşmedir. Bu sözleşme hangi sorunları içerir?:
- Çocukların bakımı: Çocukların “esas” bakımını kim alacak? Çocukların bakımı eşit olarak mı üstlenilecek ( bir hafta baba, bir hafta anne? ) Eşlerden birisi diğerine nafaka ödeyecek mi? Çocukların eğitimiyle ilgili veya diğer önemli kararlarla ilgili anlaşmalar, vs.
- Ortak mal-mülk paylaşımı: Evlilik döneminde alınan gayrimenkulün ( ev, arsa, ...) paylaşımında evi alan diğerine ödeme yapacak mı? Kredi borcunu kim ödeyecek? Ev satılıp eşler arasında mı paylaştırılacak, boşanma prosedürü süresinde eşlerden biri vefat ettiğinde diğeri vefat edenin mirasına sahip olacak mı ( prensip olarak hala resmi olarak evli olduklarından bu mirasa sahip olmalıdır, fakat yasaya göre reddedilebilinir)? Mobilya, banka hesaplarındaki yekünlerin paylaşımı, vs.
B. Bu sözleşme-“boşanma kontratının” hazırlanması için başvurulacak yetkili merciler:
Eğer boşanacak eşlerin ortak gayrimenkulleri varsa düzenlenecek sözleşme-“Boşanma kontratının” noter tarafından yapılması mecburidir. Gayrimenkul yok ise bir notere, avukata veya başka bir hukukçuya müracaat edilebilinir.
Hazırlanan sözleşme imzalandıktan sonra boşanma kararı için eşler veya avukatları tarafından bir dilekçe eşliğinde, çocuk yoksa sözleşmenin aslı ve bir kopyası, çocuk varsa sözleşmenin aslı ve iki örneği Asliye Mahkeme kalemine bırakılacaktır (*). Dosya bırakıldığında ayrıca kayıt için 52 Euro istenmektedir.
Devam edecek
(*) genellikle esler boşanmak için ikamet ettikleri bölge mahkemesine başvurmaktalar ancak, yeni yasa başka bölge mahkemelerine başvurma hakkini da vermektedir.
01/10/2007, Nihat Dursun, Binfikir Ekim sayısı köşe yazısı
