Belçika da 1981 yılından beri, 30 Temmuz 1981 tarihli -Philippe Moureau yasası olarak da tanınan- yasa sayesinde, kişi veya herhangi bir gruba karşı, etnik, milliyet, renk, kültür farkından dolayı ayrımcı ve yabancı düşmanlığı içeren söz ve tutumlar para cezası ve hapis cezasıyla cezalandırılmaktadır.
Yeni yasaların içeriği:
Eşit haklar bakanının inisiyatifi doğrultusunda her türlü ayrımcılıkla mücadele amaçlı ve daha evvel ki yasaları da “genişleten”, yabancı düşmanlığı ve ayrımcılık karşısında maruz kalıp ve mağdur duruma düşen kişilere daha fazla yardım edebilecek ve bu tür suçların cezasını arttırma amaçlı üç yasa 26 Nisan 2007 tarihinde Senato’da onaylanmış olup önümüzdeki haziran ayı içerisinde Belçika Resmi Gazetesi’nde yayınlanacaktır.
Somut olarak, yeni yasalar resmi olarak uygulamaya girdikten sonra nasıl işleyecektir?
Dört ana başlıkla:
1. Ayrımcılığa maruz kaldım, ne yapmam gerekiyor?
Ayrımcılığa maruz kalan bir kişi haklarını savunabilmek için birkaç yola başvurabilir: bir avukat aracılığıyla, insan hakları savunuculuğunu yapan bir sosyal kuruluş veya direkt olarak yargı organlarına başvurarak mağdur olduğu durum karşısında haklarını savunabilir. Ayrıca resmi olarak tanınmış ve gerekli tüm müracaat ve işlemlerde sizlere yardımcı olacak Eşit Haklar Merkezi (*) veya “kadın ve erkek arasında eşitlik Enstitü’sü” (**) aracılığıyla da şikayette bulunup haklarınızı savunabilirsiniz.
Yeni yasayla birlikte ayrımcılığa maruz kalan kişilerin yargıya müracaatları neticesinde sonraki işlemleri dosya ile ilgilenen hakim yürütecektir. Somut olarak, ayrımcılığa maruz kalan kişinin şikayeti sonrası, yargı şikayette bulunan kişiden değil, ayrımcılığa neden olan kişiden suçsuz olduğunu ispatlamasını isteyecektir.
2. Ayrımcılığa neden olan kişi ve kuruluşlara verilecek cezalar nelerdir?
Yasayla ilgili en önemli yenilik “suçluya” verilecek ceza işleminde görülmektedir ve bu ceza sistemi verilecek cezaları fiili ceza, caydırıcı ve orantılı cezalar olarak belirtmektedir:
- örneğin, iş alanında karşılaşılan ayrımcılığa verilecek ceza tazminat ödentisi olarak öngörülmüş olup, bu ödenti altı aylık brüt maaş ödentisi olarak belirtilmektedir
- iş alanı dışında karşılaşılan ayrımcılığa verilecek ceza miktarı 1300 Euro olarak belirtilmektedir.
Bir örnek verecek olursak, yakın bir zamanda bir işletmenin (Eurolock) işyerine iş için müracaat eden bir kişiyi yabancı isim taşıdığı için işe almaması olayını gözönüne alırsak, yasa bugünkü durumuyla sadece yargının ayrımcılık yapan işletmeye bir daha tekrarlanmaması ikazıyla sonuçlanmaktadır. Yeni yasayla, aynı durumdaki bir olayda hakim ayrımcılık yapan işletmeyi, ayrımcılığa maruz kalan kişiye 6 aylık brüt maaş ödemeye mahkûm edebilecektir.
3. Ayrımcılığa maruz kalan kişi misilleme karşısında korunacak mı?
Ayrımcılığa maruz kalan kişiler veya tanıklar şikayetlerinden dolayı işyeri tarafından işten çıkartma, işyerinde kademe yükselişini (terfi) engelleme, vs. gibi durumlarda yasa tarafından korunacaklardır. Yani yeni yasalar, ayrımcılığa maruz kalıp da şikayetten korkan vatandaşları şikayet etmeye teşvik edip, aynı zamanda bu kişileri ve tanıkları korumaktadır.
4. Ayrımcılığın ölçütleri nelerdir?
Yasayla ilgili metin Avrupa Birliği temel haklar anayasasına uygun olarak hazırlanmış olup ayrımcılık kriterlerini şöyle sıralamaktadır: ırk (deri rengi, kültürel-etnik köken ve uyrukla ilgili), cinsiyet, yaş, dinsel inanç, fiziksel özürlülük durumu, siyasi düşünce, dil, sağlık, medeni hal, fiziksel ayrım, vs.
(*) Centre Pour l’égalité des chances et la lutte contre le racisme
Rue Royale, 138 -1000 Bruxelles
Tel: 02.212.30.00
Numéro vert:0800/14912
Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding
Koningsstraat, 138 – 1000 Brussel
02.212.30.00
Numéro vert:0800/14912
(**) Institut pour l’Egalité des Femmes et des Hommes
Rue Emest Blerot,1 – 1070 Bruxelles
Tel: 02/233 49 47
01/06/2007, Nihat Dursun, Binfikir Haziran sayısı köşe yazısı
