Brüksel’in dünyaca ünlü Manneken Pis (İşeyen Çocuk) heykeli tam bir turizm pazarlama abidesidir. Brüksel’in en çok merak edilen bu anıtı, özel gün, bayram ve kutlamalarda bira veya şarap işer. Manneken Pis değişik kıyafetleri ile de dikkat çekiyor. İtfaiyeci, polis, Noel Baba, Elvis Presley, Mickey Mouse, hatta (2008 yılında 9-11 Haziran tarihlerinde kutlanan Türk gününde olduğu gibi) Çankırılı Yaren Ağası olarak karşınıza çıkabiliyor. Hakkında belki de hiçbiri doğru olmayan çokça efsane bulunan bu heykelcik, büyük bir olasılıkla 15. yüzyılda Avrupa’da yaygın olan içme suyu gereksinimini sağlayan kent meydanlarındaki çeşmelerden biri olmaktan öteye pek fazla bir şey ifade etmiyor. Ben bu efsanelerden “savaşta patlamak üzere olan bir bombanın üzerine işeyerek söndüren çocuk” diye sunulanına inanmak istedim hep. Efsanelerden başka birine göre ise “küçük bir çocuk heykelin bulunduğu sokakta oturan bir cadının evinin kapısına işemiştir. Buna çok sinirlenen cadı, çocuğu taşa çevirmiştir”. İsterseniz bir de İşeyen Çocuğun kendisinden dinleyelim öyküsünü: “1619 yılıydı, 5 yaşındaydım ve Brüksel’de kaybolmuştum. 2 gün süren yoğun aramadan sonra soylu babam beni işerken buldu. Beni bulmuş olmanın verdiği sevincin bir göstergesi olarak beni aynı durumda tanımlayan bir çeşme yaptırdı.”
En çok satılan kartpostalları süsleyen, başta hediyelik eşya satanlar olmak üzere etrafındaki esnafa para kazandıran Manneken Pis, sosyal amaçlı adımlar da atıyor: Prostat hastalığına dikkat çekmek amacı ile prostat gününde hiç işememesi gibi örneğin! Manneken Pis’in bu başarısını gören Brükselli lokantacılar, 1987 yılında çocuğun çömelir pozisyonda işeyen bir kız versiyonunu, Jeanneke Pis’i yaptırdılar.
Manneken Pis, Belçikalılar için o kadar önemli ki temmuz başında AB başkanlığını devralacak olan ülke, bugüne de Manneken Pis ile hazırlanıyor. AB Konseyi Başkanı Herman Van Rompuy, çarşamba akşamı Manneken Pis’in her yıl 9 Mayıs Avrupa Günü’nde giyeceği kostümü resmen tanıttı. Belçika’nın yaklaşan AB başkanlığı arifesinde düzenlenen törene Brüksel Belediye Başkanı Freddy Thielemans ve belediye yetkilileri katıldı. Böylece Manneken Pis’in elbise sayısı 846’ya çıktı. Belçika AB başkanlığı nedeniyle 24 Haziran - 22 Ağustos tarihleri arasında Folklor ve Gelenekler Müzesi’nde Manneken Pis’in gardrobundan 40 farklı elbise sergilenecek. Elbiselerin ortak özelliği, AB üyesi ülkelerden gelmiş olmaları.
Avustralyalı gezi gazetecisi Ben Groundwater turistlere sorup araştırmasının sonucunu açıklamasaydı ne iyi olacaktı halbuki! Neymiş efendim “Manneken Pis, Belçika’nın en çok hayal kırıklığına uğratan ulusal anıtıymış”.
Turistik broşürlerde ballandıra ballandıra anlatılan Manneken Pis’i Brüksel’e gelip de görenler hayal kırıklığına uğruyormuş. İşin olumlu yanı ise hayal kırıklığına uğrayanların hemen yakındaki kafede Belçika biraları ile efkâr dağıtmasıymış. Malum, Belçika birası hiçbir zaman hayal kırıklığına uğratmazmış insanı!
İşeyen Çocuğun biraz küçük olduğunu kabul eden Manneken Pis Dostları Derneği Başkanı Edmond Vandenhaute, heykelin 55 santimden daha yüksek olamayacağını “17. yüzyılda kural böyleydi. Kamuya açık yerlerde çıplak heykeller 55 santimden daha büyük yapılamıyordu. Eğer daha büyük yapılsaydı pornografi olarak algılanacaktı” diye açıklıyor.
Heykeli Hiëronymus Duquesnoy Kent Yönetimi’nin isteği doğrultusunda 1619 yılında yapmış. (Orijinali 1817 yılında hasar gördü, şimdiki heykel aslına sadık kalınarak yeniden yapılmış kopyası.) Sıkça başına iş gelen ya da çalınan heykel 6 kez yeniden yapılmış. Bu arada Manneken Pis’e etek giydirerek Brüksel ile dalga geçenler de var.
Aslında Manneken Pis’in görenleri hayal kırıklığına uğratması yeni değil. 200 yıl önce Manneken Pis’i görmek için özel olarak Brüksel’e gelen İngiliz kadınlar da “O kadar uzaktan bu küçücük heykeli görmek için mi geldik?” diye serzenişte bulunmuşlar.
Türklerin verdikleri tepki ise çok kibar: “Aman abi, bu muymuş Manneken Pis dedikleri?”
İsterseniz köşede bir bira içelim, ne dersiniz?
29/06/2010, Erdinç Utku (İlk olarak 27 Haziran Tarihli Cumhuriyet Gazetesi'nde yayımlanmıştır)
