AB karar verme sürecinin merkezinde bulunan Brüksel işdünyasının çıkarlarını temsil eden binlerce lobicinin cirit attığı bir başkent. Kamu çıkarları için çalışan gruplar gibi şirket lobicilerine de Avrupa kurumlarına ayrıcalıklı erişim sağlanıyor. Ortaya çıkan lobbycracy sonunda alınan kararlar “büyük insanlık” ve çevreyi gözardı ediyor, ticari çıkarlar belirleyici oluyor. Böylece de demokrasinin en temel ilkesi ihlal edilmiş oluyor. British American Tobacco (BAT) sadece geçen yıl AB lobicilik faaliyetleri için 700000 Euro’yu babasının hayrına harcamış olamaz! Atomotiv endüstrisinin AB’nin koyduğu 2010 yılına kadar otomobillerin çevreye yaydığı kirliliği kilometrede 120 grama düşürme hedefini yakalayamayınca lobicileri aracılığı ile bu miktarı kilometrede 130 grama çıkarmaları ve hedeflenen yılı 2015 yılına çekmeleri en son örneklerden.
Avrupa Birliği üyesi ülkelerde yasaların ve düzenlemelerin yüzde 60’ı AB tarafından belirleniyor. Şirketlerin, NGOların, tüketici örgütlerinin ve diğer çıkar gruplarının AB karar verme sürecini ve AB mali kaynaklarının paylaşımını etkilemek için çaba harcaması artık çok normal görünüyor. Bu işten Brüksel ve Brüksel dışında 15.000’den daha fazla lobici hayatını kazanıyor. Kapalı kapılar arkasında dönen dolaplara tepki gösteren kuruluşlar da var.
www.corporateeurope.org internet sitesinin ana sayfasında ünlü komisyon binası var, önünde ise ülke bayrakları değil ünlü şirketlerin logolarının olduğu bayraklar dalgalanıyor. Corporate Europe Observatory (CEO) şirketlerin ve onların lobi gruplarının AB kararları üzerinde ayrıcalıklı erişim ve etkileme gücü ile mücadele ederek dünyada sosyal adaletsizliği ve çevre kirlenmesine engel olmaya çalışan bir oluşum. AB’nin demokratik karar verme sürecinde şirketlerin lobiler aracılığıyla kendi çıkarlarına ancak kamunun zararına dönük uyguladıkları etkisini azaltmaya çalışıyor. CEO, Brüksel’de Lobi turları düzenleyerek büyük şirketlerin ve lobicilerinin Brüksel’in göbeğinde AB kurumlarının bulunduğu alanda nasıl da stratejik bir şekilde yerleştiklerini gözler önüne seriyor. (Finans dünyasının lobicilerine internette bir göz atın isterseniz : http://www.corporateeurope.org/system/files/files/article/Leaflet_Lobby_Tour_Finance.pdf)
2005 yılından beri aynı alandaki başka kuruluşlarla düzenledikleri yıllık “En Kötü AB Lobicileri Ödülü” ile de saman altından lobi yürütüp kendi çıkarlarına ancak “büyük insanlık”ın zararına karar aldıranları deşifre ediyor. 2004 yılında Avrupa Komisyonuna “Şirketlerin aşırı lobicilik gücünü azaltın” çağrısı yapan açık mektubu yazanların öncüleri arasında yer alıyor CEO. Corporate Europe Observatory AB karar verme sürecinde daha saydamlık ve sorumluluk için mücadele ediyor. Lobicilik skandallarını ortaya çıkarmak ve karar verme sürecine yapılan ayrıcalıklı etkilerin yol açtığı yolsuzluk ya da zararları sergilemek de uğraşları arasında.
AB Komisyonu lobicilik şirketlerini kayıt altına almak için adım attı ancak Brüksel’deki lobicilik organizasyonlarının sadece yüzde 23’ü kayıt yaptırdı, çoğunun verdiği bilgiler ise eksik. 1 yıllık gönüllü kayıt denemesi sonrasında Avrupa komisyonu yakında yeni lobicilik kurallarını açıklayacak.
Her kesime temsil hakkı vermeyen sadece parası olanın yapabildiği lobicilik demokrasiye engel. Avrupa Birliği kararlarının önemli bir bölümü lobicilerin etkisi ile alınıyor, AB yurttaşları gerçek anlamda temsil edilmiyor. Parayı bastıran düdüğü çalıyor, kararlar çıkar gruplarının lehine alınırken, Avrupa yurttaşının payına da “demokrasicilik oynamak” düşüyor.
06/11/2009, Erdinc Utku (İlk olarak geçen ay Cumhuriyet gazetesinde yayınlanmıştır.)
