Kişisel blogunda 2 bebek ve 1 bakıcının yaşamını yitirdiği 11’i çocuk olmak üzere 13 kişinin yaralandığı Dendermonde’daki bıçaklı kreş saldırısını Gazze saldırılarına benzetmesi ve “Orada da yüzlerce çocuk öldürülüyor, buradakilerin katili yakalandı, Gazze’dekileri öldürenler serbest” yazması üzerine Flaman Kültür, Gençlik ve Spor Bakanı Bert Anciaux’ya Yahudiler anında tepki gösterdi. Anciaux, benzetmesinin insani bir benzetme olduğunu; Flaman, Filistinli ya da Yahudi, öldürülen her çocuğa üzüldüğünü belirtti. İlk tepkiyi gösteren Anvers Yahudi Dernekleri Forum’u “İsrail’in çocukları öldürmek için kasten saldırmadığını” açıklayıp Anciaux’u kınadı. Sanki Filistin’de masum bebeleri öldüren Flaman Bert Anciaux’ymuş gibi bakan önce Flaman parlamentosunda daha sonra da federal parlamentoda eleştirildi. İsrail Büyükelçiliği sert tepki gösterdi. Belçika Dışişleri Bakanlığı da Bert Anciaux’nun görüşüne katılmadığını açıkladı anında. Kendi partisi Flaman Sosyalist Partisi SP.A bile mesafeli davrandığı açıklamaya kerhen destek verdi. Kreş vahşeti de, Gazze’de ölen çocuklar da unutuldu! Varsa yoksa Anciaux’nun karşılaştırmasının ne kadar saçma olduğu konuşuldu.
Tam ortalık duruluyor derken Belçika’daki Yahudiler bir kez daha kızdılar. Flamanca yayın yapan devlet televizyonu VRT’de yayımlanan mizahi “Köpeği Isıran Adam” programı Anciaux’ya gösterilen tepkiyle dalga geçti. Sesli gazete bölümünde “Yahudiler yine kızdı” başlığıyla yayımlanan bölümde Yahudilerin Anciaux’ya kızdıkları ve tepki gösterdikleri anımsatılıp “Yahudilerin henüz kızmadıkları, kişi, kurum ve nesnelerin listesi” verildi. Çok kısa olan listede “Yahudi-Amerikan Dostluk Derneği, Yahudi-İsrail Dostluk Hareketi, Yahudi Toplumu, Buggy Boy, Rolex ve Rolls Royce firmaları ve Anvers Elmas Merkezi” var. Yahudilerle ilgili önyargılar ve klişelerin abartılı bir şekilde kullanıldığı espri hakkında Flaman Liberal Partili (Open Vld) milletvekili ve VRT Yönetim Kurulu üyesi Yahudi asıllı Claude Marinower “Bu, son 3 ayda 5. vaka. Bu rastlantı olamaz. Bunun kamu televizyonunda yayımlandığını bilmeseniz, Yahudi düşmanı bir derginin karikatürü sanırsınız. Avrupa’da böyle bir şey yayımlayacak başka bir kamu televizyonu olduğunu sanmıyorum” diyerek tepki gösterdi. “Sesli Gazete” bölümünün metinlerini yazan Stijn Meuris, “Yahudi toplumunun tepkisini anlayamadığını” söyleyerek “Biz bunu tüm toplumlar, tüm dinler, tüm olaylar ve tüm politikacılar için yapıyoruz. Üstelik bunun mizahi bir bölüm olduğu belirli bir tonlama ve sesle anlaşılıyor” dedi. “Yahudilerde Mizah, Özgürlük ve Sağduyu” kitabının yazarı felsefeci Ludo Abicht, “Yahudilerin mizah anlayışı nerede kaldı” diye sorarak yorumladı anlamsız bulduğu tepkileri.
Yahudilerin kendi dinleri, İsrail devleti ve hatta İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Yahudi avı ve Şoah ile ilgili yüzlerce fıkraları var: Moruklamış bir Yahudi Anvers Limanı’nda Hayfa’ya gidecek olan gemiye yaklaşır. “Ben de gelebilir miyim? İsrail’de ölmek istiyorum” der. Kaptan acır ve yaşlı Yahudiyi gemisine alır. İki hafta sonra gemi bu kez Hayfa’dan Anvers’e hareket edecektir. Yaşlı adam yine rıhtımdadır ve Anvers’e geri dönmek istemektedir. Kaptan “Ben senin İsrail’de ölmek istediğini sanıyordum” der. Yaşlı adam yanıt verir: “Evet İsrail’de ölmek istiyorum, yaşamak değil!”
Sofu bir Yahudi kasaba gider, etrafına bakınır ortalıkta başka Yahudi görmeyince kasaba girer ve şu balıktan tart der. “Ama o pişirilmiş domuz” diye yanıt verir kasap. “Takma kafanı, balığın adı beni ilgilendirmiyor” diye yanıtlar sofu.
“Önce kendimiz söylersek karşımızdakinin ayağının altındaki zehirli otları biçmiş oluyoruz” diyen Yahudi mizahı uzmanları, Yahudilerin bu tür esprilerini her türlü Yahudi düşmanlığına karşı en etkili savunma silahı olarak değerlendiriyorlar. Ludo Abicht de işte bu yüzden Belçikalı Yahudilerin kendileri hakkındaki esprilere ince esprilerle karşılık vermeleri gerekirken aşırı tepki göstermelerini anlayamıyor. Tepki çeken esprilerin yazarı Stijn Meuris, “Bundan sonra Yahudiler hakkında yazarken 2.5 kez düşünürüm” derken otosansür yapacağının ilk işaretlerini vermiş oluyor. Merak ediyorum: Efraim Kishon yaşasaydı, Yahudiler ona da tepki gösterirler miydi? Sahi Yahudilerin mizah anlayışı nerede kaldı? Gazze’de unutulmuş olmasın!
08/02/2009, Erdinç Utku (İlk olarak bugünkü Cumhuriyet gazetesinde yayınlanmıştır)
Tepki çeken program:
http://www.youtube.com/watch?v=aPzku0XGH2E
