Merkezde, tarihi Borsa binasının önünde buluşuyoruz. “Aşağı mahalle” turumuzun başında rehberimiz özellikle uyarma gereği hissediyor, “şimdi gezeceğimiz yerler Brüksel merkezine çok yakın olmasına karşın turistlerin pek fazla uğramadığı alanlar, size Brüksel’in diğer yüzünü göstereceğim” diyerek.
Borsa ile kanal arasındaki aşağı mahalleyi gezerek, yoksul halkın yaşadığı terk edilmiş semtlerin günümüzde nasıl yenilendiğini ve gençleştirildiğini görüyoruz. Şimdi Brüksel merkezinin ortasında bulunan bulvarın altından zamanında Senne (Zenne) Nehri’nin geçtiğini ve o zamanlar Avrupa’da moda olduğu gibi Brüksel’de de ırmağın üstü kapatılarak Paris’teki gibi bir ana cadde oluşturulduğunu öğreniyoruz.
Kent merkezindeki virane alanların restore edilişlerini, eski binaların modern öğrenci yurtlarına çevrilişini, terk edilmiş eski fabrika binalarının modern “loft”lar haline getirilişlerinin izini sürüyoruz. Brüksel Bölgesi Hükümeti ve Brüksel Belediyesi’nin ortaklaşa gerçekleştirdiği ve AB tarafından da desteklenen “terk edilmiş alanları yeniden ve yeni işlevlerle kullanıma sokma projesi” başarılı olmuş. Eski fabrika binaları 20-30 aileye ortaklaşa satılmış, onlar da kafalarına göre loft yapmışlar. Virane binalar yeniden inşa edilip, uygun fiyata kiraya verilmiş. Terk edilmiş semtlere yapılan yeni apartmanlar ise uygun fiyata en az 10 yıl başkasına devretmemek koşuluyla Brüksellilere satılmış. Eski kapalı pazar şimdi içinde bir cafe ve konut ve konaklama ile ilgili bilgilerin verildiği büroların bulunduğu ve kent yaşamı ile ilgili sergilerin açıldığı bir yere dönüştürülmüş. Yeni iş kuranlara uygun büro kiralayan iş merkezi vb. girişimlerle terk edilmiş semtlere yeniden hayat verilmiş. Bunu gören özel sektör de boş durmamış, etrafa kafe ve eğlence yerleri, süpermarketler vb. işyerleri açmış. Yeni binalar yapmışlar ya da eskilerini satın alıp restore etmişler.
Hele bir Dansaert semti var ki tam bir başarı öyküsü. Daha önce Borsa binasının hemen karşısındaki Rue Antoine Dansaert Sokağı’ndaki Passa-Porta yazarlar evine (Diğer ülkelerden yazarlar geliyor ve burada birkaç ay kalıp bir şeyler yazıyorlar.) gitmiştim ama bu semtin Brüksel’de moda, çağdaş tasarım ve inovasyon merkezi olduğunu ıskalamışım. Belçikalı ve yabancı tasarımcılar 15-20 yıl önce kuş uçmayan kentin bu semtini bir tür tasarım cennetine çevirmişler. 1984 yılında Rue Antoine Dansaert 74 Numara’daki “Stijl” açılmış ilk olarak ve Belçika modasına damga vurmuş. Bu butikte Sophie D’Hoore, Xavier Delcour, Ann Demeulemeester ve Dries Van Noten gibi ünlü modacıların tasarımlarını bulmak mümkün. Şimdi aralarında Olivier Strelli, Christophe Coppens, Annemie Verbeke, Jean Paul Knott ve Martin Margiela gibi isimlerin de bulunduğu çok sayıda modacı ve tasarımcı var ve Brüksel modasının kalbi burada atıyor. Gelecek “Bruxellois” moda ve tasarımının değişik stilleri için parlak. Brüksel tasarımları kaliteden ödün vermeden pratikliği ve inovasyonu mizahla birleştirmeleri ile ön plana çıkıyor. Giysiden dekoratif nesne veya mobilyaya, takılara kadar ne ararsanız var. Buradaki butiklerde kadın, erkek, çocuk ve hatta bebek giysilerini bulmak mümkün. Rengârenk çeşit çeşit en son kreasyonlardan seçim yapmak zor. Geleneksel kafeler, trendy restoranlar, sanat galerileri, moda butikleri ve tasarım atölyeleri semtin çehresini değiştirmiş.
Brüksel’in göbeğine bir iki sokak ötedeki aşağı mahalle şimdi sadece yoksulların değil, orta sınıfın da oturduğu bir çekim merkezi. Keşke, ODTÜ arazisine göz diken Melih Gökçek bu hazıra konma mantığını bırakıp Ankara’da terk edilen, yoksul semtlere emek harcayarak yeni hayatlar vermeyi denese!
29/07/2008, Erdinç Utku
