BELÇİKA MEDYASINDA YENİ TÜRKİYE

10.08.2007

Erdem Resne

ARKADAŞINA GÖNDER

Fehriye Erdal’ın kaçışıyla birlikte ortaya çıkan tartışmalarda dikkatimi en çok çeken olay, davanın içeriğinin tamamen unutulması oldu. Karar çıkmadan önce yazdığım yazıda, Türkiye’nin veya DHKP-C’nin haklılığı değil, bir suç yargılanacaktır demiştim. Ancak Erdal’ın kaçması, siyasi yorumların alevlenmesine neden olup davanın özünü ikinci plana itti. Türk medyasında hakim olan görüş, Belçika’nın yine taraflı davranıp işi siyasete vurduğu yönündeydi. Gözlerden kaçan bir yorumda Le Soir gazetecisi Marc Metdepenningen, sorumlu bakanlara yüklenip ihmalin nedenleri arasında Belçika’nın geleneksel önyargılarının olduğunu da belirtiyordu.

Ona göre, Türkiye’nin İnsan hakları konusundaki eksiklikeri ve Batı ülkelerinin Türkiye’ye karşı sergiledikleri eleştirel tutum yüzünden masum yüzlü Fehriye Erdal sempati uyandırmış ve oluşturduğu tehlike iyi sezilememişti.
Şahsen Belçika medyasında bu tip bir özeleştiriye ilk kez rastladım. Bu olayda haklı ve mağdur görülmesi, insan hakları konusundaki diğer eleştiriler karşısında Türkiye’yi aklamıyor. Ama en azından şu mesajları çıkartabiliriz:
- bir ülkenin tam olarak demokratik olmaması, rejime karşı gelenlere her yolu mübah kılmaz.
- bir ülkenin tam olarak demokratik olmaması, haklı olduğu konularda tezlerini savunabilmesine engel olmamalı.
Bu bağlamda Le Soir gazetesinin yorumunu, Türkiye’nin Belçika basınındaki imajı konusunda bir dönüm noktası olarak kabul ediyorum.
Yıllarca Belçikalılar, anlayış gösteremedikleri Türkiye kamuoyunun aşırı tutumunu eleştirdiler, fakat her konuda Türkiye’yi “zaten suçlu” olarak ilan etmelerinin de bu aşırı tutumu körüklediğini farkedemediler. Şimdi ilk defa “önyargılı davranmamalıyız” denmesi, güzel bir gelişme olduğu kadar Türkiye ve Türk kamuoyuna da görev yükleyen bir olay olarak algılanmalı: artık Türk yetkililer de her eleştiriyi önyargı olarak kabul etmekten vazgeçip karşı tezleri anlamaya çalışmalılar. Çünkü İnsan hakları konusunda eksikler çok ama Fehriye Erdal olayında görüldüğü gibi sakin ve tutarlı davrandıklarında haklılıklarını savunabiliyorlar.

Medya’da Türkiye’ye karşı tutumun değiştiğine işaret eden bir başka gösterge, Brüksel’deki Kürt Enstitüsü başkanı Derviş Ferho’nun anne ve babasının ölüm haberine gösterilen ilgiydi. Kısaca hatırlatayım: geçen Pazar günü İnfo-Türk’ten gelen bir mail’de Ferho’nun anne ve babasının Türkiye’de derin devlet tarafından katledildiklerini ve öldürülmeden önce sürekli oğullarının Belçika’daki faaliyetleri yüzünden tehdit aldıklarını belirtiyordu. Bu haber Binfikir’de yayımlanmadı. Sansür değildi, sadece ilke duyarlılığı. Maili okur okumaz İnfo-Türk’ten olayın cinayet olduğuna - ve eğer cinayet ise, faillerine - dair kaynak istedim. Kaynak olarak Derviş Ferho’yu gösterdiler. Bu denli sınırlı ve yanlı kaynaklarla haber yapmayı doğru bulmayıp, atlatılma riskini de göze alıp araştırmaya devam etme kararı aldım. Ertesi gün de Belçika medyasında haber ya atlanmıştı, ya da “haberi doğrulayacak başka kaynağa ulaşılamadı” gibi önlemlerle kısaca aktarılmıştı. Söz konusu Türkiye’nin işlediği iddia edilen bir cinayet olunca – üstelik Erdal konusu da gündemdeyken – bu haberin Belçika basınında yankılanacağını düşündüm ama bir kez daha beklemediğim bir duyarlılık gösterildi.

Olayın bir de diğer yüzü var: haberi biz de pekala ılımlı bir biçimde duyurabilirdik, veya “yanlı” olduğuna kanaat getirip eleştirebilirdik. Fakat onu da yapmayı doğru bulmadık, zira öyle davransak bu kez Türk toplumunu, haberin doğru olup olmadığını bilmeden kışkırtmış olacaktık ve iddiayı ortaya atan tarafın eleştirdiği “milliyetçi Türk kamuoyu” portresini çizecektik. Zaten haber bazı Türk platformlarında “yalan” diye yayımlandı ve maalesef yine aşırıya kaçan komplo teorileri kuruldu. Ama bence gazeteciliğin yüklediği sorumluluk, bu tip haberlerin doğrulanmadan yayımlanmasını engellemeli. Çünkü gerginlik yaratmaktan başka bir etkisi olmuyor.

Evet, Türkiye’nin Belçika basınındaki imajı değişiyor. Türk kamuoyu ve medyası da paranoyak tutumundan sıyrılıp hatalarını anlarsa, Türkiye’nin uluslararası ilişkilerinde karşılıklı diyalog daha sağlıklı gelişecektir.